Demócrito de Abdera (460-370 a d C...mais ou menos...)

Abdera foi unha polis da costa tracia que sufríu moitas conquistas por parte de distintos pobos,en concreto,na época que nos atopamos, foi empregada por Xerxes como cuartel xeral antes das Termópilas.

En Atenas adoitaban dicir que o aire de Abdera provocaba estupidez e cando se facían chistes era algo así coma nos con Lepe (“sabedes aquel do tío de Abdera que...”).Sin embargo, en Abdera naceron importantes filósofos como Protágoras, Leucipo e o noso amigo de hoxe, o meu apreciado Demócrito.

Demócrito era o menor de 4 fillos e contan que o seu pai tivo que darlle hospedaxe a Xerxes e este quedóu tan impresionado pola intelixencia do rapaz que al voltar a Persia lle mandóu uns magos para que o formasen en teoloxía e astroloxía. Fose certo ou non,o caso e que era tremendamente curioso e intuitivo e cando o pai morréu e tiveron que repartir a herencia,lles pedíu ós seus irmáns lle deran só a parte que lle tocaba ó contado para poder viaxar e aprender,e que as terras as repartisen entre eles que él xa se apañaría.Din que foi un viaxeiro incansable: estudióu astronomía cos caldeos, teoloxía cos magos,xeometría cos exipcios e visitóu Etiopía e a India. Tamén estivo en Atenas e,ainda que dixo que ninguén lle recoñecera,hai quen pensa que é o “pentatleta” do que fala Platón nun dos seus diálogos (o de pentatleta viría de que lle consideraban experto en Física, Ética,Ciencias,Arte e Aritmética,e vai con choteo,o veredes mais adiante).

Cando voltóu a Abdera non lle quedaba nin un dracma,pero entre que leéu en público algúns dos seus libros,lles axudóu ós abderitanos a elaborar unha nova constitución,e que estaban os seus irmáns,o home apañóu ben.

Din de él que lle gustaba retirarse en soedade para estudiar,pero tamén din que sempre estaba disposto a rir e bromear,que era un amigo moi leal e que xamais despreciaba unha festa. Parece que nos círculos intelectuais atenienses ás veces era moi criticado polas súas gargalladas.

Con respecto ó seu pensamento,a él (e ó seu maestro Leucipo) lle debemos a primeira teoría atómica. Recolleú a idea dos 4 elementos e foi un pouco mais adiante pensando :¿e por qué catro nada mais? Parecíalle mais razoable que houbese moitos e moi pequenos para poderen combinarse mellor. Para él a realidade estaba constituida por átomos e baleiro, e os átomos (do grego “a-“ = sin, e “-tomos” = romper) serían infinitos en número, diminutos,compactos e indivisibles,que engancharían entre eles por unha especie de garfos (agora decimos “enlaces”).

Pero non quedóu ahí, tamén tiña ideas evolucionistas e creía que o home e os demais seres vivos procedían de outros anteriores que pouco a pouco iban mellorando as súas aptitudes. Seguindo este razoamento,chegaba tamén á estupenda conclusión de que a desigualdade entre amos e esclavos era antinatural ,que a natureza era a mesma para tódolos humanos e que todos participábamos da razón por igual (e que me encanta este home,non o podo remediar).

E tamén pensaba (isto e abraiante...) que “un corpo que se move continúa o seu movemento ata que algo interveña para alteralo” ¡20 séculos antes que Galileo e Newton!

Ademáis en Xeometría foi quen de calcular o volume da pirámide e do cono e o deducíu dunha maneira que anticipaba o cálculo diferencial que inventaron Newton e Leibniz ,tamén 20 séculos despois.

Según Plinio tamén se lle atribúe un método para predecir o tempo ó comenzar cada estación (ou sexa, as témporas),e podería seguir,pero tedes que rematar o curso e isto e o mais destacado.;-)

Tivo un importantísimo enemigo....Platón. Demócrito se definía como materialista e consideraba que a alma tamén estaba formada por átomos exactamente igual que todo o demáis. Opinaba que non existían os deuses e que o pensamento e as ideas proviñan tamén do movemento dos átomos. E isto a Platón non lle gustóu nada,nada. De feito chegóu a dicir que os libros de Demócrito (60 ou 70) deberían ser queimados e lle viron queimar moitos deles,así que fáltanos moito do seu pensamento.

O final da súa vida pasóuno tranquilo na casa da súa irmá e con respecto a súa morte hai varias versións.Unha di que morréu de “riso melancólico” que por mais que o busco,non consigo atopalo ainda que me ten intrigadísima ,e a mais coñecida di que él xa se sentía vello e débil e deitóuse na cama para deixarse ir tranquilamente,deixando de comer pouco a pouco. En esto que chegan as Tesmoforias (festas femininas en honor a Deméter) e él se da conta de que si morre entón, a súa irmá se queda sin festa e lle propón que lle acerque as meixelas uns panciños quentes e marche tranquila. Din que cando ela voltóu,lle preguntóu que tal as festas,lle pedíu que retirase os pans e se despediu dela...e xa está.

Hypatia de Alexandría

servido por Domingo Fontan 5 comentarios compártelo